Τρομερή η είδηση της ημέρας, από εκείνες τις ειδήσεις που σε γονατίζουν ή σε συντρίβουν. Η Ιωάννα Αναστασοπούλου, δικηγόρος τόσο διακεκριμένη όσο και βαθιά αγαπητή στο Δικηγορικό Σώμα των Αθηνών, έφυγε από κοντά μας.
Ευρωπαία στην ψυχή και στη δράση, υπήρξε μία από τις πρώτες που, το 1986, πολύ πριν από πολλούς άλλους, προσχώρησαν στην Ένωση Ευρωπαίων Δικηγόρων.
Εκείνη την εποχή, αυτό ήταν κάτι πολύ περισσότερο από μια απλή δέσμευση. Ήταν μια αποστολή. Ήταν κάτι περισσότερο από εθελοντισμός. Ήταν μια διαρκής προσφορά του εαυτού της.
Στην Ένωση Ευρωπαίων Δικηγόρων υπήρξε η τρίτη πρόεδρος, μια πρόεδρος δυναμική και αποφασιστική. Η πρώτη γυναίκα.
Εκείνη την εποχή, ακόμη ελάχιστες συνειδήσεις ήταν αφιερωμένες στην Ευρώπη του δικαίου, στην Ευρώπη των δικηγόρων. Για περισσότερες από δύο δεκαετίες, ακούραστα, χάραξε τον δρόμο προς όφελος του κοινού καλού.
Για εμάς, τους Ευρωπαίους δικηγόρους που ήμασταν τότε, το 1988, κατάφερε να ανοίξει για μία νύχτα το Παλάτι των Ιπποτών στη Ρόδο και, πέντε χρόνια αργότερα, να επαναλάβει το εγχείρημα, ξεκλειδώνοντας το Αχίλλειο στην Κέρκυρα. Και αργότερα, ανάμεσα σε τόσα συνέδρια και επιστημονικές συναντήσεις, από τη Θεσσαλονίκη έως τον Λυκαβηττό, ακολουθώντας τα βήματα του Καζαντζάκη, στα μονοπάτια της Κρήτης.
Υπήρχε μέσα της τόση πραότητα και νηφαλιότητα όση και αίσθηση δικαιοσύνης. Ήξερε να επιλύει και τις πιο λεπτές και δύσκολες καταστάσεις. Υπήρξε μία από τις ιδρύτριες, μία από τις διευθύντριες. Γι’ αυτό και η σημερινή απώλειά της μας συγκλονίζει, όχι τόσο για τη θύμηση εκείνου που δεν υπάρχει πια και δεν θα υπάρξει ποτέ ξανά, όσο για την απώλεια ενός προτύπου, ενός παραδείγματος, ενός μηνύματος.
Ναι, η Ιωάννα υπήρξε η πριγκίπισσα του δικαίου στην Ευρώπη. Υπήρξε η δική μας Πριγκίπισσα της Ευρώπης.
Και γι’ αυτό γίνεται ακόμη πιο επιτακτικό να εκφράσουμε τον πόνο μας και να τιμήσουμε τη δύναμη της μνήμης. Πώς να εκφράσουμε τη θλίψη μας και τη συμπαράστασή μας στην οικογένεια και στους ανθρώπους της; Η Ιωάννα δεν θα γίνει η πριγκίπισσα της Ευρώπης που θα ξεχαστεί ή θα εγκαταλειφθεί στους μύθους.
Αντίθετα, η μνήμη της, το παράδειγμά της και το μήνυμά της πρέπει να μείνουν βαθιά χαραγμένα στις καρδιές μας. Σε εμάς που είχαμε το προνόμιο να τη γνωρίσουμε και να σταθούμε κοντά της, μέσα στο φως της ζωής της.
Μπερτράν Φαβρό
π. Πρόεδρος της Ένωσης Ευρωπαίων Δικηγόρων (1986 – 1989)
